So‘nggi yillarda xalq deputatlari mahalliy Kengashlarining vakolatlari kengayib, ularning hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish va aholini ijtimoiy himoya qilishga oid masalalardagi o‘rni mustahkamlandi. Shu bilan birga, deputatlar o‘z vakolatlarini amalga oshirishda qonunchilik talablariga qat’iy rioya etishi lozim. Mazkur tartib mahalliy Kengash deputatini daxlsizlik huquqidan mahrum qilishga oid masalalarni qonunchilikka muvofiq, yagona amaliyot asosida ko‘rib chiqishni belgilaydi.

Deputatning daxlsizlik huquqi nimani anglatadi?

Mahalliy Kengash deputati tegishli mahalliy Kengash roziligisiz o‘zi saylangan hududda jinoiy javobgarlikka tortilishi, ushlab turilishi, qamoqqa olinishi yoki sud tartibida beriladigan ma’muriy jazoga tortilishi mumkin emas. Shuningdek, deputat mahalliy Kengashda ovoz berish chog‘ida fikr bildirganligi yoki o‘z nuqtai nazarini bayon etganligi uchun, vakolat muddati tugaganidan keyin ham javobgarlikka tortilishi mumkin emas.

Daxlsizlik huquqidan mahrum qilish masalasi qachon ko‘rib chiqiladi?

Deputatni jinoiy javobgarlikka tortish, ushlab turish, qamoqqa olish yoki unga nisbatan sud tartibida ma’muriy jazo qo‘llash uchun tegishli prokuror yoki yuqori turuvchi prokuror tomonidan taqdimnoma kiritiladi. Mazkur taqdimnoma mahalliy Kengash tomonidan o‘n kun ichida ko‘rib chiqilishi shart.

Taqdimnomada nimalar bo‘lishi kerak?

Prokuror taqdimnomasida ishni yuritayotgan vakolatli organ haqida ma’lumot, jinoyat yoki ma’muriy huquqbuzarlikning tafsilotlari, sodir etilgan vaqt va joy, deputatni daxlsizlik huquqidan mahrum qilish uchun aniq asoslar, uning qilmishiga oid holatlar, shuningdek amalga oshirilishi rejalashtirilgan protsessual harakatlar to‘liq ko‘rsatilishi lozim. Taqdimnoma mahalliy Kengash kotibiyatida ro‘yxatga olingan kundan boshlab rasman taqdim etilgan deb hisoblanadi.

Taqdimnoma avvalo qaerda ko‘rib chiqiladi?

Prokuror taqdimnomasi mahalliy Kengash raisiga taqdim etilgandan keyin, u Reglament va deputatlik odobi masalalari bo‘yicha doimiy komissiyaga yuboriladi. Zarur hollarda boshqa doimiy komissiya ham jalb qilinishi mumkin. Komissiya taqdimnomani ikki ish kuni ichida yopiq tarzda muhokama qiladi. Bu muhokamada o‘ziga nisbatan taqdimnoma kiritilgan deputat ham ishtirok etadi.

Deputatning bu jarayondagi huquqlari

O‘ziga nisbatan taqdimnoma kiritilgan deputat taqdimnoma mazmuni bilan tanishish, e’tiroz bildirish, shikoyat qilish, hujjatlar va boshqa materiallar taqdim etish huquqiga ega. Shu bilan birga, uning zimmasiga o‘z aybsizligini isbotlash majburiyati yuklanmaydi.

Komissiya qanday qaror qabul qiladi?

Komissiya taqdimnomani ko‘rib chiqib, bayonnoma shaklida qaror qabul qiladi. Unda ishning mazmuni, jinoyat yoki huquqbuzarlik haqidagi ma’lumotlar, deputatni daxlsizlik huquqidan mahrum qilish uchun asoslar, muhokama jarayonida bildirilgan fikrlar va ovoz berish natijalari aks ettiriladi. Komissiya qarori komissiya a’zolari umumiy sonining ko‘pchilik ovozi bilan qabul qilinadi.

Masala mahalliy Kengash sessiyasida qanday ko‘rib chiqiladi?

Komissiyada dastlabki muhokamadan keyin masala mahalliy Kengash sessiyasi kun tartibiga kiritiladi. Sessiyada o‘ziga nisbatan taqdimnoma kiritilgan deputat, shuningdek taqdimnomani kiritgan prokuror yoki uning o‘rinbosari ishtirok etishi lozim. Muhokama yakunlari bo‘yicha deputatni daxlsizlik huquqidan mahrum qilishga rozilik berish yoki rad etish masalasi ovozga qo‘yiladi. Qaror deputatlar umumiy sonining ko‘pchilik ovozi bilan qabul qilinadi.

Sessiya qarorida nimalar ko‘rsatiladi?

Sessiya qarorida taqdimnoma kiritilgan sana va raqami, prokuror haqida ma’lumot, ish yuritayotgan vakolatli organ, jinoyat yoki huquqbuzarlikning vaqti va joyi, deputatning qilmishiga oid asoslar, komissiya muhokamasi natijalari hamda daxlsizlik huquqidan mahrum qilishga rozilik berish yoki rad etish bo‘yicha asoslantirilgan xulosa ko‘rsatilishi shart. Qaror rasmiylashtirilgandan keyin darhol tegishli prokurorga yuboriladi.

Jarayonda qanday cheklovlar mavjud?

Mahalliy Kengashlar tomonidan mazkur masalani ko‘rib chiqishda tergovga qadar tekshiruv, surishtiruv yoki tergov organi ish yurituvida bo‘lgan muayyan ishlar va materiallarga aralashishga yo‘l qo‘yilmaydi. Shuningdek, ishga oid maxfiy ma’lumotlarni oshkor etgan shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.

Shikoyat qilish huquqi

O‘ziga nisbatan taqdimnoma kiritilgan deputat mahalliy Kengashning uni daxlsizlik huquqidan mahrum qilishga rozilik berish to‘g‘risidagi qarori ustidan yuqori turuvchi mahalliy Kengashga, Oliy Majlis Senatiga yoki sudga shikoyat qilishi mumkin.